توصیه انتخاباتی چتباتهای هوش مصنوعی «غیردقیق و غیرقابل اعتماد» است
بر اساس پژوهش تازهای که توسط گروه مدافع آزادیهای مدنی Liberties انجام شده، چتباتهای هوش مصنوعی هنگام پاسخ به کاربرانی که میپرسند به کدام حزب رأی دهند، توصیههایی غیردقیق، ناپایدار و غیرقابل اعتماد ارائه میکنند. این سیستمها در برخی موارد حزب اشتباهی را پیشنهاد دادهاند، احزاب مرتبط را نادیده گرفتهاند یا حتی نام احزابی را آوردهاند که اساساً در انتخابات حضور نداشتهاند.
در این گزارش آمده است: «نتایج به دست آمده نگرانیهای جدی درباره قابلیت اعتماد سیستمهای عمومی هوش مصنوعی در زمینه انتخابات ایجاد میکند.» پژوهشگران میگویند این سیستمها در موارد متعدد، پروفایل سیاسی کاربران را بهدرستی تشخیص ندادهاند و احزاب اصلی را از پیشنهادهای خود حذف کردهاند.
«در ۹۰ درصد مواردی که یک پروفایل دقیق از رأیدهندهای همسو با حزب Tisza در اختیار ChatGPT قرار گرفت، این چتبات از پیشنهاد دادن این حزب بهعنوان گزینه مناسب خودداری کرد. این در حالی است که پیروزی قاطع Tisza توانست به ۱۶ سال حاکمیت حزب Fidesz و نخستوزیری ویکتور اوربان پایان دهد.»
📊 جزئیات آزمایش: ChatGPT چگونه پاسخ داد؟
پژوهشگران Liberties بر اساس مواضع احزاب در اپلیکیشن معتبر انتخاباتی مجارستان (Voksmonitor)، ۵ پروفایل مختلف از رأیدهندگان طراحی کردند. سپس هر کدام ۱۰ بار در ChatGPT و Gemini با دو مدل پرسش «توصیه مستقیم» و «تعیین درصد تطابق» تست شدند:
❌ عملکرد در قبال حزب Tisza (مخالفان)
- تنها در ۲٪ موارد بالاترین امتیاز تطابق به Tisza داده شد.
- کاربران به سمت احزاب زیر ۵٪ (فاقد شانسی برای پارلمان) هدایت شدند.
- در ۹۰٪ موارد، اسم حزب اصلی به کاربر پیشنهاد نشد.
✅ عملکرد در قبال حزب Fidesz (حاکم)
- پروفایلهای همسو با Fidesz با دقت بسیار بالایی شناسایی شدند.
- در ۵۰٪ موارد Fidesz تنها گزینه پیشنهادی ChatGPT بود.
- در مابقی موارد نیز Fidesz همواره در صدر گزینهها قرار داشت.
⚠️ تناقضگویی و توصیههای گمراهکننده
یکی دیگر از مشکلات جدی، **ناپایداری پاسخها** بود. در آزمایشهای متوالی با یک پروفایل کاملاً یکسان، هوش مصنوعی احزاب کاملاً متفاوتی را پیشنهاد داد. همچنین در ۹۶ درصد پاسخهای ChatGPT و Gemini نام احزابی مطرح شد که در انتخابات ۲۰۲۶ مجارستان اصولاً روی برگه رأی وجود نداشتند!
هر دو مدل هوش مصنوعی پاسخ خود را با این عبارت آغاز میکردند که «نمیتوانند توصیه سیاسی ارائه دهند»؛ اما بلافاصله در ادامه، چند پاراگراف توصیه بسیار دقیق، با لحنی کاملاً مطمئن و متقاعدکننده ارائه میدادند که خطر اعتماد نادرست کاربر را به شدت افزایش میداد.
🧩 ریشه خطاهایی که دموکراسی را تهدید میکنند
پژوهشگران علت این اختلالات را چند فاکتور اساسی میدانند:
دادههای آموزشی قدیمی
حزب Tisza پس از سال ۲۰۲۴ اوج گرفت، بنابراین مدلهای آموزشدیده روی دادههای قدیمیتر توانایی تحلیل وزن واقعی آن را نداشتند.
محدودیتهای پردازش زبانهای محلی
ضعف در تحلیل عمیق متون و اخبار زبان مجاری نسبت به زبان انگلیسی.
خلأ قانونی در اتحادیه اروپا
چتباتها در میان مرز «قانون هوش مصنوعی» و «قانون خدمات دیجیتال» اتحادیه اروپا معلق ماندهاند و نظارت مستقیمی بر توصیههای انتخاباتی آنها وجود ندارد.
«دموکراسی نمیتواند به سیستمهای مبهمی متکی باشد که ادعای بیطرفی دارند، اما توصیههایی ارائه میکنند که نه میتوانند منطق آنها را توضیح دهند، نه نتایجشان قابل تکرار است و نه میتوانند دقت آنها را تضمین کنند.»
📌 جمعبندی و نتیجهگیری
با وجود پیروزی قاطع حزب Tisza در این انتخابات، پژوهشگران هشدار میدهند در رقابتهای نزدیکتر یا مواقعی که رأیدهندگان تردید دارند، تکیه بر ابزارهای هوش مصنوعی میتواند به طور بالقوه نتایج سیاسی را دستکاری کند. تا زمانی که شرکتهای فناوری شفافیت و پایداری خروجیهای خود را تضمین نکنند، هوش مصنوعی نمیتواند جایگزین معتبری برای راهنماهای رسمی انتخاباتی باشد.
