با پیچیده‌تر شدن فرایند کشف دارو، نحوه تولید، مالکیت و استفاده از داده‌ها در همکاری میان شرکت‌های بزرگ داروسازی و استارتاپ‌های هوش مصنوعی به یکی از چالش‌های اصلی در مذاکرات تجاری تبدیل شده است.

داده‌ها به‌ویژه داده‌های دیجیتالی که می‌توان از آن‌ها برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی و انتخاب دقیق‌تر اهداف دارویی استفاده کرد، به ارزشی جدید در معاملات صنعت زیست‌دارویی تبدیل شده‌اند.

در قراردادهای بزرگ، شرکت‌های فعال در حوزه کشف دارو با کمک هوش مصنوعی مجبورند مذاکرات پیچیده‌ای را برای تعیین نحوه استفاده از داده‌ها انجام دهند تا پلتفرم‌های آن‌ها بتوانند به توسعه خود ادامه دهند. در مقابل، شرکت‌های داروسازی نیز برای بهره‌برداری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی باید خود را با این شرایط جدید وفق دهند.

دیپا تالپاده، مدیر توسعه کسب‌وکار و صدور مجوز در بخش سرطان‌شناسی شرکت Bayer، توضیح داد که شرکت‌های داروسازی از گذشته به دنبال کنترل دقیق داده‌های تولیدشده در همکاری‌های مشترک بوده‌اند.

اما اکنون جزئیات جدیدی وارد مذاکرات شده‌اند؛ برای مثال، اینکه آزمایش‌های شیمیایی در آزمایشگاه کدام شرکت انجام می‌شود یا داده‌ها از نظر فیزیکی در چه مکانی تولید می‌شوند، می‌تواند بر تصمیم‌گیری درباره یک قرارداد تأثیر بگذارد.

در گذشته، شرکت‌های زیست‌فناوری که پلتفرم‌های فناوری در اختیار داشتند، معمولاً بخش عمده داده‌های تولیدشده در قراردادهای صدور مجوز را به شریک داروسازی واگذار می‌کردند. برنامه‌های مشترک نیز به‌صورت جداگانه مدیریت می‌شدند. این شرکت‌ها از نتایج و آموخته‌های حاصل از همکاری برای بهبود پلتفرم‌های خود استفاده می‌کردند، اما معمولاً خود داده‌ها دوباره وارد سیستم‌های محاسباتی نمی‌شدند تا در پروژه‌ای دیگر مورد استفاده قرار گیرند.

با ورود هوش مصنوعی، این رویکرد تغییر کرده است؛ زیرا شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی برای توسعه مدل‌های خود به داده‌های بیشتری نیاز دارند.

شرکت‌های بزرگ داروسازی نیز از این چالش عقب نمانده‌اند. شرکت Merck در ماه ژوئن قراردادی با شرکت Profluent Bio به ارزش ۵۱۰ میلیون دلار پیش‌پرداخت امضا کرد. شرکت‌های Eli Lilly، BMS و Incyte نیز قراردادهایی مشابه با شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی منعقد کردند.

از سوی دیگر، شرکت الی لیلی خود نیز سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی فناوری هوش مصنوعی انجام داده است. این شرکت سال گذشته پلتفرمی به نام TuneLab راه‌اندازی کرد که به برخی شرکت‌های زیست‌فناوری منتخب امکان دسترسی به مجموعه ابزارهای هوش مصنوعی لیلی را می‌دهد. در مقابل، این شرکت‌ها باید داده‌های خود را با لیلی به اشتراک بگذارند.

شرکت‌های زیست‌فناوری که از هوش مصنوعی برای شناسایی اهداف جدید دارویی یا کشف داروهای تازه استفاده می‌کنند، باید ارزش داده‌هایی را که در اختیار دارند و می‌توانند به شرکت‌های داروسازی ارائه کنند، به‌خوبی درک کنند. با این حال، این شرکت‌ها برای اثبات عملکرد فناوری خود و پیشبرد پروژه‌هایشان همچنان به همکاری با شرکت‌های بزرگ دارویی نیاز دارند.

گسترش هوش مصنوعی در کشف و توسعه دارو باعث شده است داده به یکی از باارزش‌ترین دارایی‌ها در همکاری میان شرکت‌های داروسازی و استارتاپ‌ها تبدیل شود. از این پس، مذاکرات تنها درباره مالکیت فرمول دارو نیست؛ بلکه محل تولید داده، نحوه آموزش مدل‌ها، و حق استفاده مجدد از داده‌ها در پروژه‌های آینده، ساختار قراردادهای زیست‌دارویی را دگرگون می‌کند.